دستورالعمل مبارزه بیولوژیک علیه کرم سیب
مبارزه بیولوژیک با کرم سیب در چارچوب اجرای طرح مدیریت تلفیقی آفات ضمن رعایت و توجه دقیق به مسائل فنی پیشبینی شده در طرح IPM سیب ، بطور کامل مدنظر قرار گرفته و به اجرا درخواهد آمد.
- دستورالعمل استانداردهای مربوط به تولید زنبور تریکوگرما دقیقا رعایت شود و تولید انسکتاریومها به طور مرتب مورد کنترل و ارزیابی قرار گیرد.
- با توجه به تغییرات و نوسانات میزان تراکم جمعیت آفت و تغییرات رفتاری و زیستی آن در مناطق مختلف ضروری است به هنگام پیک پرواز نسل اول آفت یک نوبت محلولپاشی با روغن امولسیون شونده به نسبت 5/0 تا 1 درصد انجام پذیرد.
- برای تعیین پیک پرواز پروانه ها در نسل اول ، دادههای آماری تلههای فرمونی مونیتورینگ ، مجموع حرارتهای موثر روزانه ، بیولوژی آفت (شروع مرحله تخمریزی) و فنولوژی درختان سیب مورد استفاده قرار خواهد گرفت.
- رهاسازی زنبور علیه نسل اول کرم سیب: به مقدار 15 گرم در هکتار با تریکوکارتهای 01/0 گرمی و در سه مرحله به شرح زیر صورت خواهد گرفت:
- مرحله اول 48 ساعت پس از محلولپاشی با روغن در زمان پیک پرواز پروانه ها و با توجه به جمعیت پروانه شکار شده در تله های فرمونی و شرایط منطقه ، با تاکید بر بیشترین مقدار رهاسازی در این مرحله .
- مرحله دوم به مقدار 5 گرم در هکتار یک هفته پس از مرحله اول رهاسازی زنبور.
- مرحله سوم یک هفته بعداز مرحله دوم رهاسازی (جمع سه مرحله رهاسازی زنبور 15 گرم خواهد بود).
- رهاسازی علیه نسل دوم کرم سیب :
- رهاسازی مرحله اول یک هفته قبل از پیک پرواز پروانهها برمبنای روند رشدی مجموع حرارتهای موثر روزانه آمار شکار تلههای فرمونی و بیولوژی آفت (حدودا 30 روز بعد از پیک پرواز نسل اول) به میزان 5 گرم در هکتار (500 تریکوکارت 01/0 گرمی)
- مرحله دوم در پیک پرواز پروانههای نسل دوم با تاکید بر بیشترین میزان رهاسازی در این مرحله.
- مرحله سوم یک هفته بعداز مرحله دوم رهاسازی (جمع سه مرحله رهاسازی زنبور 15 گرم خواهد بود).
- رهاسازی فوقالعاده علیه تداخل نسلهای دوم و سوم :
با درنظرگرفتن شرایط آب و هوایی مناطق مختلف ، در صورت ادامه روند شکار بالای پروانه در تلههای مونیتورینگ در هفتههای بعداز پیک پرواز نسل دوم (در مقایسه با آمارهای شکار از ابتدای فصل) که نشانگر تداخل پس پروازهای نسل دوم با پیش پروازهای نسل سوم آفت (در مناطق سه نسلی) میباشد ، یک تا دو مرحله رهاسازی فوقالعاده به میزان 5-10 گرم زنبور تریکوگراما در هکتار به شرح زیر انجام خواهد گرفت.
- مرحله اول رهاسازی فوقالعاده به فاصله 7 روز از آخرین نوبت رهاسازی علیه نسل دوم به میزان 5 گرم در هکتار (500 تریکوکارت 01/0 گرمی).
- مرحله دوم رهاسازی فوقالعاده به فاصله 7 روز از مرحله اول و به همان میزان و شرایط.
- رهاسازی علیه نسل سوم :
در مناطق سه نسلی آفت کرم سیب، علیه نسل سوم آفت به میزان 15 گرم زنبور تریکوگراما در هکتار ، در سه مرحله به شرح زیر رهاسازی خواهد شد :
- در مناطقی که تداخل نسلهای دوم و سوم وجود داشته باشد ، عملیات رهاسازی علیه نسل سوم آفت به فاصله 7 روز از مرحله دوم رهاسازی فوقالعاده در سه نوبت متوالی و با شرایط یکسان ادامه خواهد یافت.
- در مناطقی که تداخل نسل وجود نداشته باشد :
- مرحله اول : با توجه به آمار شکار تلههای فرمونی و طول دوره زیستی آفت حدودا به فاصله 28-25 روز بعداز پیک پرواز نسل دوم (حدودا مصادف با هفته قبل از پیک پرواز نسل سوم) به میزان 5 گرم در هکتار (500 تریکوکارت 01/0 گرمی).
- مرحلههای بعدی به فاصله 7 روز و به میزان 5 گرم در هر نوبت رهاسازی خواهد شد.
توضیح : جمع دفعات رهاسازی زنبور تریکوگراما در طول یک فصل زراعی بین 9 تا 11 نوبت و به مقدار 55-45 گرم (در مناطق سه نسلی)متغیر خواهد بود.
- ارزیابی :
یک هفته پس از آخرین مرحله رهاسازی علیه هر یک از نسلهای آفت، ارزیابی مبارزه بیولوژیک به شرح زیر انجام خواهد گرفت:
- به ازای هر هکتار باغ رهاسازی شده ، تعداد 5 عدد تریکوکارت به انسکتاریوم منتقل شده ، از نظر درصد خروج زنبور ، میانگین تخم روی تریکوکارت و درصد تریکوکارتهای مورد هجوم قرار گرفته به وسیله سایر حشرات مورد بررسی قرار میگیرد.
- درصد پارازیتیسم تخمهای آفت به وسیله زنبور با جمعآوری و بررسی تخمهای آفت برروی 120 تا 240 نمونه (واحد نمونه عبارتست از یک مجموعه گلگاه شامل میوه و برگهای اطراف آن) که به صورت تصادفی در طول اقطار هر قطعه برداشت شده است ، پس از گذشت 3 تا 5 روز از تاریخ جمعآوری محاسبه خواهد شد.
توضیح : تعیین درصد پارازیتیسم در نسل اول در صورت امکان انجام خواهد گرفت.
- به منظور اخذ نتیجه مطلوب از مبارزه بیولوژیک ضروری است که در رهاسازیها موارد زیر به دقت رعایت گردد :
- زمان رهاسازی صبح زود و یا هنگام غروب آفتاب باشد.
- حداکثر زمان لازم برای خروج زنبورها بیش از 24 ساعت نباشد.
- تریکوکارتها ، تک تک با فاصله مناسب و در داخل تاج درخت به سمت شمال (دور از تابش مستقیم آفتاب) نصب گردد.
- تا حد امکان دوره های آبیاری باغها با زمان رهاسازی هماهنگ گردد.
كرم سيب: مبارزه با کرم سیب شامل تلفیق روشهای مختلف مبارزه است. اولین و بهترین روش در کاهش تراکم این آفت پاك كردن و از بين بردن پوستههاي شل و شكسته روي تنه درخت جهت حذف پناگاه مناسب برای لاروها و بستن گوني نخی يا مقوا دور تنه درخت جهت پناه گرفتن لاروها در زیر آنها وبازديد مرتب از آنها و از بين بردن لاروهايي كه جهت شفيره شدن به اين محل پناه مي برند. در مناطقی که تراکم این آفت بالاست در کنار مبارزه مکانیکی و در مرتبه دوم از نضر اهمیت میتوان از آفتکش دیازینون به نسبت 1 در هزار یا گوزاتیون به نسبت 2 در هزار استفاده کرد. با توجه به اینکه با ورود لارو به داخل میوه سمپاشی نتیجه بخش نیست اولین سمپاشی پس از ریزش دو سوم گلبرگها صورت میگیرد که باید تمام نقاط درخت بهطور دقیق سمپاشی شود سمپاشیهای دوم و سوم هر یک به فاصله دکرم سیب
نام علمی :
Cydia pomonella
syn:
Carpocapsa pomonella
Laspeyresia pomonella
(Lep : Totricidae)
کرم سیب یا تخم خوار سیب آفتی cosmopolit یا همه جایی بوده و در پنج قاره جهان انتشار دارد . در ایران این آفت در اکثر مناطق میوه خیز دیده میشود .
درختان مورد حمله کرم سیب شامل رزدآلو ، خرمالو ، گردو ، گوجه ، آلبالو ، بادام ، و انار میباشد .
کرم سیب در واقع تخم خوار بوده و برای رسیدن رسیدن به دانه از بافت میوه نیز تغذیه میکند . میوه هایی که در مراحل اولیه رشد مورد حمله ی آفت قرار گیرند ، میریزند و آنهایی هم که روی درخت باقی میمانند در اثر فضولات حشره و عوامل فاسد کننده از قبیل قارچها و باکتری ها غیر قابل مصرف میشوند .
از نظر شدت خسارت روی گیاهان مختلف سیب در درجه اول اهمیت بوده و سپس گلابی و به قرار دارند . نسل اول کرم سیب معمولا قادر به وارد کردن خسارت به میوه نیست و به غبارت دیگر نسل دوم و به ویژه نسل سوم آفت به این گیاه حمله می کنند .
شناسایی حشره :
حشره کامل شب پره کوچکی به رنگ قهوه ای مایل به خاکستری است .بالهای جلویی به وسیله ی خطوط قهوهای روشن مخطط شده و در انتهای هر یک از آنها یک لکه قهو های تیره با جلای فلزی دیده میشود . بالهای زیرین به رنگ روشن . در حشره نر یک لکه کوچک مستطیلی سیاه در سطح زیری بال جلو دیده میشود . فرنولوم در نر از یک سیخک و در ماده به سه تا چهار سیخک مشخص تقسیم میشود .تخم پروانه به عدسی که به طور محسوسی بیضوی شده است می ماند . تخم در ابتدا بی رنگ و مات و پس از گذشت یک سوم از زمان لازم برای دوره جنینی حلقه ای قرمز روی ان ظاهر میگردد . لارو سن اول سیاه مایل به سفید که بعد از رشد به رنگ سفید مات با زمینه ارغوانی کم رنگ میشود . دارای 5 سن لاروی است ولی اگر لاروها از تغذیه کافی برخوردا نباشد ممکن است تا 8 سن لاروی ایجاد کند . شفیره به رنگ قهو های روشن تا قهوه ای تیره میباشد مفصلهای دوم تا هفتم شکم دارای دو ردیف خار در قسمت پشتی بوده که در مفصلهای هشتم و نهم فقط خارهای ردیف بالا به جا ماند ه اند .
زیست شناسی :
کرم سیب زمستان را به صورت لارو کامل در داخل پیله های سفید رنگ ضخیم میگذراند . لارو قبل از اینکه به دیاپوز برود به پناهگاه رفته و پیله ی ابریشمی محکمی می سازد و از پاییز تا بهار سال بعد درون این پیله میماند . در اوایل بهار همزمان با شکوفه کردن لارو تبدیل به شفیره شده و در پایان گل دوره ی شفیرگی نیز تمام میشود و حشره کامل ظاهر میشود .حشرات کامل پس از مدتی تغذیه از نوش گلها و قطرات شبنم در روی کاسبرگها ،نهنج ،برگهای مجاور میوه ا و حتی سرشاخه ها تخم میگذارند . تخم ها انفرادی یا در دسته های 2 تا 3 تایی دیده میشود . در بهار 20 تا 25 روز تخمها تفریخ شده و لاروها پس از مدتی حرکت در سطح میوه و برگ وارد میوه میشوند . لاروهای نسل اول از محل اتصال دم به میوه وارد میشوند و تعدادی از آنها روی برگها سرگردان و میمیرند . لاروهای نسل بعد از هر نقطه میتوانند وارد میوه شوند . لاروهای کامل سپس میوه را جهت شفیره شدن ترک میکنند . تعدادی از شاخه ها به پایین میخزند و برخی با میوه های نارس به زمین می افتند و تعدادی به وسیله ی تارهای ابریشمی آویزان شده و روی خاک میافتند و با تنیدن پیله سفیدرنگ درون ان شفیره میشوند . طول دوران شفیرگی 10 تا 15 روز است . تعداد نسل کرم سیب با دو عامل حرارت و طول دوره روشنایی روز شدیدا بستگی دارد . نقش حرارت را میتوان در ارتفاعات مختلف به خوبی مشاهده نمودو اثر طول روشنایی رئز در شروع دیاپوز در کشور ما مشهود است . این حشره در ایران 2 تا 4 نسلی است . درفارس در منطقه سردسیری نظیر سپیدان و زنگنه و بن رود 3 نسلی و در منطقه معتدله شیراز 4 نسلی است.
مبارزه:
1-کاربرد فرمونهای جنسی(sexpheromone) در مبارزه تلفیقی در مورد کرم سیب (codlemone نام تجارتی فرومون کرم سیب است ) به سه روش استفاده میشود .
الف ) پیش آگاهی monitoring
پیش آگاهی از موقع مناسب مبارزه با آفت هدف میباشد . در این روش کپولهای حاوی فرومون مصنوعی در تله هایی که بدین منظور طراحی گشته اند تعبیه میشود و شب پره هایی که امادهی جفت گیری میباشند را شکار می نمایند . با این روش تعداد دفعات سم پاشی کم میشود.
ب)اختلال در جفتگیری Mating disruption:
در این روش که با هدف کاهش میزان جفتگیری پروانه های نر و ماده از طریق اشباع محیط بوسیله ی فرمون و ایجاد اختلال در مکان یابی حشره توسط حشره نر صورت میگیرد . در این طریق حشره نر نمیمیرد و فقط نمیتواند با حشره ماده جفتگیری کند
ج) شکار انبوه Mass trapping:
در این روش تعداد تله های فرومونی چسبنده که معمولا جهت مطالعات جمعیتی پروانه کرم سیب ددر باغات مورد استفاده قرار میگیرند در واحد سطح افزایش داده شده به نحوی که جمعیت زیادی از پروانه های نر با جلب به طرف این تله ها و گرفتار شدن بر روی سطح چسبنده تله از بین رفته و از محیط باغ حذف میشوند و به دنبال ان از کاهش جفتگیری با پروانه های ماده را داریم که خود باعث کاهش میزان تخمگذاری میشود و در نتیجه خسارت کمتر میشود .
2- علاوه بر فرومون های جنسی ارگانیسم های بیماری زا نیز در کاهش جمعیت کرم سیب موثر میباشند . بهعنوان مثال ویروس گرانولوسیس کرم سیب C.P.G.V با نام تجارتی Carpovirusin, Granupom به بازار عرضه شده است
3- تکثیر آزمایشگاهی و رهاسازی انبوه گونه های خاصی از زنبورهای پارازیتوئید تریکوگراما که پارازیتوئید تخم پروانه کرم یب میباشند نیز موفق عمل کرده است
- گونه Trichogramma cacoeciae
- T. evanescens
- T. embryophagum
هر سه گونه بر روی میزبانهای واسطه از قبیل بید آرد و بید غلات پرورش و رها سازی میشوند .
Ephialtes caudatus ................................................. پارازیتویید لارو
Pristomerus vulnerator ........................................... پارازیتویید لارو
Pimpla turionellae ...................................................پارازیتویید شفیره
Dybrachis boarmiae................................................پارازیتویید لارو
گونه های مختلف سن از خانواده ی Anthocoridae تخم کرم سیب را مورد حمله قرار میدهند
Anthocoris nemorum
A. nemoralis
Orius minutus
4- مبارزه مکانیکی :
الف- پاک کردن و از بین بردن پوسته های شل و شکسته روی تنه درختان ...زیرا محل زمستانگذرانی آفت میباشد .
ب- بستن مقوا چین دار و یا گونی بدور تنه درختان و بازدید مرتب آنها و از بین بردن لاروهایی که برای شفیره شدن به این نوارها پناه می آورند .
ج- جمع آوری و انهدام میوه های آلوده در سراسر فصل رویش
5- مبارزه شیمیایی :
مبارزه شیمیایی موقعی انجام میگیرد که لاروها ی آن از تخم خارج شده باشند ولی هنوز به داخل میوه نرفته باشند . در گذشته از 20 روز قبل از ریختن گلبرگها درختان را هر 20 روز یکبار تا یک ماه قبل از برداشت سم پاشی میکردند . در حال حاضر سم پاشی متناسب با تعداد نسل آفت و میزان خسارت آن تنظیم میشود . سم پاشی با فوزالون (زولون) امولسیون 35% به نسبت 1/5 در هزار و یا آزینفوس متیل (گوزاتیون) امولسیون 20 % به نسبت 2 در هزار و یا اتریمفوس (اکامت) امولسیون 50% به نسبت یک در هزار صورت میگیرد
و هفته از یکدیگر باید تکرار شوند کرم سیب (تخم خوار سیب) آفتی جهانی است. در ایران آفت در تمام مناطق کشت سیب دیده می شود. علاوه بر سیب به درختانی چون بــــــــــه، گلابی، زردآلو، خرمالو، گردو، گوجه، آلو، آلوبالو، بادام وانار حمله می کند. کرم سیب در واقع تخم خوار است وبرای رسیدن به دانه از بافت میوه نیز تغذیه می کند. حمله آفت در مراحل اولیه رشد میوه باعث ریزش آن میشود.
بیولوژی:
کرم سیب زمستان را به صورت لارو کامل در داخل پیله های سفیدرنگ ضخیم می گذراند.لارو درون پیله، در بهارتبدیل به شفیره می شود و همزمان با پایان یافتن دوره گلدهی دوران شفیرگی هم به اتمام میرسد وحشرات بالغ ظاهر می شوند. حشرات بالغ از شهد گلها استفاده می کنند. این حشرات روی کاسبرگ، گلبرگ، نهنج و حتی سرشاخه ها معمولاً انفرادی(2تا3تایی) تخم می گذارند. لاروهای نسل اول از دم میوه وارد میشوند و لاروهای نسل بعد از هر جای دیگر وارد میشوند.تعدادنسل کرم سیب به دو عامل درجه حرارت و طول روشنایی روز بستگی دارد. در فارس 2-3 نسل دارد.
کنــتــرل آفت کرم ســــیب:
کاربرد Sexpheromon(Codlemon) نام تجاری فرمون کرم سیب در IPM به سه روش:
الف. پیش آگاهی Monitoring: در این روش کپسولهای حاوی فرمون مصنوعی در تله ها تعبیه می شوند و شب پره هایی که آماده جفت گیری هستند را شکار می نماید. این شیوه به آماربرداری دقیق و مرتب نیاز دارد. با کمک این روش تعداد دفعات سمپاشی کاهش می یابد. باید توجه داشت آمار تله ها را برای دقت عمل بیشتر با فنولوژی گیاه و درجه حرارت موثر(dd ) تطبیق میدهند.
ب. اختلال در جفتگیری Mating disruption: در این روش سطح باغ را بوسیله فرمونهای مصنوعی بصورت اشباعی پوشش می دهند. در این روش پروانه های نر ازبین نرفته و تنها از جفت گیری باز می مانند.
ج. شکار انبوه Mass trapping: در این روش تعداد زیادی تله فرمونی بکار می رود. بدین طریق تعداد زیادی از پروانه های نــــر گرفتار می شوند(کاهش جفتگیری و تخم گذاری). کاربرد میکروارگانیسم های بیماری زا مانند: ویروس گرانولوسیس کرم سیب C.P.G.V با نام تجاری Granupom & Carpovirusin استفاده از زنبورهای پارازیتوئید تخم کرم سیب مانند : Trichogramma cacoeciaeوT.evanescens و T. embryophagum
کنترل شیمیائی: فوزالن(زولون)EC35% 1.5 در هزار؛ آزینفوس متیل(گوزاتیون)EC20% 2 درهزار؛ دیازینونEC60% 1 درهزار؛ دیازینونWP40% 1.5درهزار؛ اتریمفوس(اکامت) EC50% 1در هزار؛ آزینفوس متیلWP20% 2در هزار.
توصیه: زمان مبارزه با آفت براساس اطلاعیه های پیش آگاهی(معمولاً در پیک پرواز و لاروهای سنین پائین پیش از نفوذ به داخل میوه)
1) پاک کردن و ازبین بردن پوسته های درخت (از بین بردن پناهگاه زمستانی آفت)
2) بستن گونی دور تنه درخت و بازدید مرتب آن وازبین بردن لاروهایی که جهت شفیره شدن به این محلها