نام فارسی

گیاه مگس خوار

گیاه مگس خوار

نام انگلیسی

Venus flytrap

نام تیره

Droseraceae

نام علمی

Dionaea muscipula J.Ellis

گیاهشناسی: گیاه مگس خوار بومی جنوب غرب آمریکا و بویژه ایالت کارولینا میباشد.از جمله گیاهان باتلاقی میباشد.از گیاهان نادر در طبیعت به شمار میروند.برگها بصورت رزت تا ارتفاع ۲۰سانتی متری بروی هم قرار دارند.گیاه مگس خوار یک اعجازی از طبیعت میباشد.اندام شکاری گیاه مگس خوار از یک برگ تغییر شکل یافته حاصل شده وبه صورت یک دندان عمل میکند.در دو فک بالائی و پائینی این اندام زائده های دندان مانندی وجود دارد که هنگام بسته شدن در هم فرو رفته و باعث جلوگیری از فرار قربانی می گردد.

چرا گیاه مگس خوار شکار میکند؟چون گیاهانی از این قبیل در باتلاقها و مردابها رویش میکنند. ودر این شرایط به علت غرقابی بودن وعدم وجود اکسیژن کافی، آمونیوم به نیتریت وسپس به نیترات تبدیل نمیشود.زیرا برای نیتریفیکاسیون وتولید نیتروژن به شکلی که برای گیاه قابل جذب باشد لازم به اکسیژن میباشد. و در طول هزاران سال گیاه در اثر انتخاب طبیعی برای جبران کمبود  نیتروژن خود از حشرات استفاده کرده است.

مکانیزم عمل برگهای دندانی شکل گیاه مگس خوار:گیاه مکس خوار در شرایط عادی به اصطلاح دهان خود را باز می نماید.این ساختار دهان مانند در حقیقت یک تله به حساب می آید.رنگ درون این دهان قرمز میباشد.و حاوی موادی بوده که حشرات را جذب خود می نماید.همچنین این موادی که حشرات را بسوی خود جذب مینماید شیره مانند می باشند.در درون این ساختار دهان مانند ،تارهای ظریفی وجود دارند. وقتی حشره برای استفاده از موادی که روی این قسمت دهان مانند وجود دارد بروی آن می نشیند، با کوچکترین تماس با این تارها قسمت دهان مانند بسته میشود با توجه به اینکه حشره در شیره نمی تواند حرکت کند بنابراین دهان بسته شده و اگر حشره بیشتر تکان بخورد یا به اصطلاح قصد فرار داشته باشد این ساختار دهان مانند با فشار بیشتری از فرار آن جلوگیری می نماید.سپس اسیدهای هضم کننده ای از گیاه در دهان ترشح میشود و این اسیدها بافت بدن مگس را تجزیه ودر نهایت نیتروژن آن به همراه سایر مواد جذب حشره میشود.سپس بعد از چند روز این اندام دهان مانند گیاه حشره خوار باز شده و تفاله و قسمت های از بین رفته حشره در آن نمایان میشود.شاید این تارهای ظریفی که در سطح ساختار دهان مانند گیاه حشره خوار وجود دارد در حین تماس با مگس ها تولید جریان الکتریسته نموده و گیاه متعاقب آن دهان خود را می بندد.

دانستنی ها:جالب است بدانید که اگر بنا به هر دلیلی تارهای ظریف روی ساختار دهان مانند گیاه تحریک شوند حتی اگر حشره ای هم داخل آن نباشد ،دهان بسته شده وبعد از چند روز باز میشود.

هدف از پرورش گیاه مگس خوار:به خاطر کنجکاوی و نیز مکانیسم حیرت انگیز بودن آن به عنوان گیاه گلدانی استفاده میشود.

گرده افشانی در گیاه مگس خوار:خیلی جالی است که گیاه مگس خوار به خاطر گرده افشانی گلهای خود ، دم گل طویلی ایجاد می نماید تا گل در ارتفاع بیشتری نسبت به اندام شکار خود باشد تا حشرات در دام نیفتند! تا بتواند عمل گرده افشانی را انجام دهد.این از اعجاز طبیعت میباشد.پس از پایان عمل گرده افشانی ،گیاه حشره خوار تولید بذرهای سیاه رنگی می نماید.گلهای آن در روزهای بلند تابستان ظاهر میشود.

خاک مناسب برای پرورش گیاه مگس خوار:مناسبترین خاک برای پرورش گیاه مگس خوار ماسه با سیلیکات فراوان میباشد.محیط کشت باید اسیدی باشد.

آبیاری بستر کشت:به آب فراوانی در خاک نیاز دارد و در واقع باید آب همیشه  در دسترس ریشه های آن باشد.

نور:به نور کامل نیاز دارد. حتی نور مستقیم آفتاب را می پسندد،و در زمستان نور تکمیلی می دهیم.

دما:دمای بهینه رشد و گلدهی بالای ۲۲درجه سانتیگراد میباشد.

تکثیر گیاه حشره خوار:توسط بذر براحتی تکثیر میابد.و در صورت تکثیر با بذر بعد از ۵تا ۷سال گل میدهد.در صورت تکثیر با کشت بافت ۱۱تا ۱۳هفته بعد گیاه آماده فروش یا انتقال به جای دیگر میباشد.

نگرانی ها:اخیرا مقاله ای در مورد گیاهان شکارچی حشرات که در کشور سوئد تحقیق و به چاپ رسیده را خواندم.محتوای مقاله این بود که بر اثر ورود ترکیبات نیتراته زیاد توسط کشاورزان به خاکهای زمین کشاورزی و آبشوئی و انتقال آنها به جاهای که گیاهان حشره خوار به صورت وحشی در آن زندگی میکنند باعث شده که در زندگی و شکاراین گونه های نادر اختلال ایجاد شود زیرا با فراهم شدن نیتروژن در خاک این گیاهان ، در مکانیزم شکار گیاه اختلال بوجود آمده است وگیاه نمی تواند بخوبی شکار کند زیرا نیتروزن در خاک وجود دارد.وجود ترکیبات زیاد نیتروژنه در خاک سبب رشد علفهای هرز مجاور این گیاهان شده وباعث کاهش نور در آن منطقه میشوند واین عمل به ضرر گیاه حشره خوار تمام خواهد شد. در این آزمایش مشخص شد که گیاهان حشره خوار با وجود زیاد بودن نیتروژن در خاک از آن بیشتر استفاده میکنند تا شکار ! شاید در آینده با افزایش این ترکیبات در خاکها احتمالا دیگر گیاه حشره خوار شکار نکند!